posao spisak apotekacenovnik lekovatekstovikontakt

Author Topic: Rastvori - osnovne velicine  (Read 16302 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline Bred

  • The S[h]ef
  • Administrator
  • Doktor daktilografskih nauka
  • *******
  • Posts: 17763
  • Gender: Male
  • Ekser koji se istupi sam sebe bruka
    • Farmacija forum
Rastvori - osnovne velicine
« on: 28-11-2010, 18:58:11 »

Za kvantitativno izražavanje sastava u vodenim sistemima koriste se različite fizičke veličine i
odnosi. Koriste se i različite jedinice.
Zastupljenost pojedinih komponenti (jedinjenja, elemenata) u rastvoru može da se izrazi
pomoću:
1. koncentracije,
2. molaliteta i
3. udela.

Koncentracija

Po važećem SI sistemu (Le Système International d’Unités, franc. = Međunarodni sistem mernih jedinica, skraćeno SI) i IUPAC preporukama (The International Union of Pure and Applied Chemistry, eng. = Međunarodni savez za čistu i primenjenu hemiju, skraćeno
IUPAC) preporučuje se količinska koncentracija, c.

Količinska koncentracija, c, je količina rastvorene supstance u jediničnoj zapremini rastvora (mol/m3 ili mol/dm3). Zbog jednostavnosti naziva se samo koncentracija, i podrazumeva se ukoliko drugačije nije naglašeno. Druge veličine i jedinice treba poznavati utoliko, što se još uvek, tradicionalno koriste.

[U literaturi se mogu naći još i nazivi: molarna koncentracija, molaritet, molarnost i
različite oznake kao na primer: c(X) ili [X] (ako se radi o supstanci X)].

Količina supstance, n,

Količina supstance, n, koja se pojavljuje u izrazu za količinsku koncentraciju predstavlja jednu od sedam osnovnih fizičkih veličina po SI sistemu. Jedinica za količinu supstance je mol. Mol se definiše kao količina supstance koja sadrži 6,022⋅1023 elementarnih jedinki.
Broj 6,022⋅1023 ima svoje ime i naziva se Avogadrov broj. Jedan mol bilo koje supstance sadrži isti, Avogadrov broj jedinki (atoma, molekula, jona, čestica…). Kao standard uzet je izotop ugljenika, 12C; koji u 12,00 g ima Avagadrov broj atoma.
Osnovna jedinica za zapreminu po SI sistemu je m3, ali se zbog primerenosti eksperimentalnom, praktičnom radu koristi hiljadu puta manja jedinica: dm3 (kubni decimetar što odgovara zapremini od jednog litra).
Masena koncentracija, cM, je masa rastvorene supstance u jediničnoj zapremini rastvora (g/dm3 ili kg/m3). Masena koncentracija, cM, može se izračunati preko mase supstance, m, i zapremine, V:

cM =m/V , g/dm3.

Molalitet

Molalitet, b, je količina rastvorene supstance u jediničnoj masi rastvarača (mol/kg). Molalna koncentracija (molalitet, molalnost), b, može se izračunati preko količine supstance, n, i mase rastvarača, što je najčešće voda, m(H2O):

b=n/m(H2O), mol/kg.

Udeli

Sastav rastvora se može izraziti i preko odnosa istih veličina: mase, količine, zapremine. Tradicionalno se koriste odnosi na 100 delova mase, 100 delova zapremine, ili 100 delova količine pri čemu se koristi oznaka %. Ako je znak % napisan bez dodatnog određenja smatra se da se radi o masenom procentu.
Maseni udeo, mas.% (ili samo %) predstavlja masu rastvorene supstance u 100 g rastvora.
Maseni udeo se može izračunati preko mase supstance, m, i mase rastvora (koja predstavlja zbir mase supstance i rastvarača, što je najčešće voda, m(H2O)):

%=m/m(H2O)x100.

Zapreminski udeo, v/v %, predstavlja zapreminu rastvorene supstance koja se nalazi u 100 cm3 rastvora. Zapreminski udeo se može izračunati preko zapremine supstance, V u cm3, i zapremine rastvora (koja predstavlja zbir zapremine supstance i rastvarača, što je najčešće voda, V(H2O)):
v/v % =V/V+V(H2O)x100

Za jako razblažene rastvore, posebno u ekološkim istraživanjima, koriste se odnosi istih veličina (mase, količine, zapremine) kao deo na milion ili kao deo na milijardu delova uzorka. Posebne udele predstavljaju ppm i ppb veličine.
ppm (engl. parts per million) predstavlja jedan deo supstance na milion delova uzorka. To može da bude zapreminski ili maseni odnos. Ukoliko je to maseni odnos, ppm predstavlja odnos mase supstance i ukupne mase svih komponenti uzorka, mu:
ppm = m/mu x 106

Ukoliko se radi o rastvoru, ppm udeo može da se predstavi kao masena koncentracija, cM (ppm), odnosno kao masa rastvorene supstance, m (u mg) u zapremini, V= 1 dm3 rastvora (odgovara masi od milion mg, ρ=1,00 g/cm3):
cM (ppm) = m/V, mg/dm3.
ppb (engl. parts per billion) predstavlja jedan deo supstance na milijardu delova (naziv za milijardu na engleskom je billion). To može, takođe, da bude zapreminski ili maseni odnos supstance. Ukoliko je to maseni odnos, ppb predstavlja odnos mase supstance, m, i ukupne mase svih komponenti uzorka, mu:

ppb =m/mu x 109

Ukoliko se radi o rastvoru, ppb udeo može da se predstavi kao masena koncentracija, cM (ppb), odnosno kao masa rastvorene supstance, m (u μg) u zapremini, V=1 dm3 rastvora (u razblaženim rastvorima odgovara masi od milijardu μg, ρ=1,00 g/cm3):

cM (ppb) = m/V, μg/dm3.

PODSETNIK:
GUSTINA (simbol: ρ) supstance predstavlja odnos mase i zapremine, a dimenziono, odnosno jedinice za zapreminu su kg/m3;

ρ= m/V, kg/m3


http://grf.bg.ac.rs/~branislava/files/Zadaci%202%20cas-za%20sajt.pdf
Voda ima gustinu 1·103 kg/m3=1 g/cm3


 

ALIMS :: Ministarstvo zdravlja :: Farmaceutska komora :: RFZO :: Farmaceutski fakultet
Sajt info: Politika privatnosti :: Uslovi koriscenja :: Disclaimer
Tekstovi objavljeni na ovom sajtu su autorsko delo i zajednicko vlasnistvo vlasnika www.farmaceuti.com sajta i autora tekstova. Dalja distribucija tekstova dozvoljena je iskljucivo u nekomercijalne svrhe i uz jasno citiranje izvora i autora poruke, kao i internet adrese na kojoj se original nalazi. Za sve ostale vidove distribucije, obavezni ste da prethodno zatrazite odobrenje od vlasnika www.farmaceuti.com sajta ili autora teksta. Kompletnu odgovornost za sadrzaj objavljenih tekstova kao i posledice koje mogu nastati usled objavljivanja snose iskljucivo njihovi autori, ciji je pseudonim oznacen pored sadrzaja teksta.
Copyright © 2006-2020 "Farmaceuti.com", all rights reserved - sva prava zadrzana