PLAN I PROGRAM DOKTORSKIH STUDIJA IZ MEDICINSKE BIOHEMIJE NA FARMACEUTSKOM FAKULTETU
PLAN NASTAVE 
Ukupan broj kredita na doktorskim studijama je 180, a od toga 90 je predvineno za doktorsku disertaciju
*Priprema plana izrade doktorske disertacije podrazumeva samu prijavu teme doktorske
disertacije kao i naučne zasnovanosti predložene teme doktorske disertacije. Kandidat bi naučnu zasnovanost teme, cilj i metode izrade doktorske disertacije prezentovao u vidu seminarskog rada.
Izborni predmeti1. Odabrana poglavlja imunohemije
2. Metode u molekularnoj biologiji
3. Klinička enzimologija
4. Laboratorijska hematologija
5. Laboratorijska endokrinologija
6. Biohemijska ispitivanja u prenatalnoj dijagnostici
PROGRAM NASTAVE
1. Biomolekuli i ćelijska signalizacija Povezanost strukture i funkcije proteina. Lipidi i lipoproteini. Ugljeni hidrati i glikobiologija. Struktura ćelijske membrane. Mehanizmi transporta kroz ćelijsku membranu. Kinetika enzimskih reakcija. Inhibicije enzimskih reakcija. Molekulski mehanizmi dejstva hormona. Molekulski osnov rasta i diferencijacije ćelija. Molekulski osnovi ekstracelularnih i intracelularnih komunikacija.
2. Metabolički putevi u humanom organizmu Organizacija intermedijernog metabolizma: katabolički i anabolički putevi. Energetika biohemijskih reakcija. Neki specifični metabolički putevi ugljenih hidrata, lipida i proteina. Metabolički procesi u jetri, mišićima, masnom tkivu i mozgu. Biohemijski aspekti gladovanja. Metabolički procesi u trudnoći , dojenju i stresu.
3. Biosinteza nukleinskih kiselina i proteina Biosinteza ribonukleotida i dezoksiribonukleotida. Regulacija nivoa nukleotida u ćeliji. Struktura DNK i RNK kod prokariota i eukariota. Replikacija i transkripcija DNK. Metode reparacije DNK. Rekombinacija DNK. Struktura ribozoma.Translacija. Biosinteza proteina u mitohondrijama. Mehanizmi regulacije biosinteze proteina na nivou transkripcije, postranskripcionih modifikacija i translacije. Postranslacione modifikacije proteina. Regulacija brzine sinteze proteina u ćeliji. Inhibitori sinteze proteina.
4. Medicinska biohemija Elektroforetske tehnike na potpornim medijumima. Izoelektrofokusiranje. Bloting tehnike. Kapilarna elektroforeza. Gasna hromatografija u medicinskoj biohemiji. Tečna hromatografija u medicinskoj biohemiji. Masena spektrometrija u medicinskoj biohemiji. Primena atomske apsorpcione spektrofotometrije. Kvalitativne imunohemijske metode u medicinskoj biohemiji: gel difuzija i imunoelektroforeza. Kvantitativne imunohemijske metode u medicinskoj biohemiji: radijalna imunodifuzija, turbidimetrija, nefelometrija i imunohemijske metode sa obeleživačem. Hemijski analizatori. Instrumenti u imunoeseju. Autoanalizatori u hematologiji. Hematološki brojači. Imunohematološki analizatori. Protočna fluoro-citometrija. Interferencije u odrenivanju pojedinih analita u razlićitom biološkom materijalu. Analitička i klinička evaluacija metoda. Uticaj preanalitičkih faktora na rezultate analiza. Metabolizam, poremećaji metabolizma i klinički značaj odrenivanja ugljenih hidrata, proteina i neproteinskog azota, aminokiselina, lipida, lipoproteina i apolipoproteina, elektrolita, vitamina, mikroelemenata u biološkom materijalu. Poremećaji metabolizma vode i acidobaznog statusa. Biohemija nukleinskih kiselina i njihova dijagnostička primena. Klinički značaj odrenivanja citokina u pojedinim patološkim stanjima. Tumorski markeri. Odrenivanje aktivnosti enzima kao markera oštećenja organa. Biohemijsko ispitivanje funkcije bubrega, jetre, gastrointestinalnog trakta, srca i nervnog sistema. Uronene greške metabolizma. Biohemijska ispitivanja u prenatalnoj dijagnostici. Laboratorijsko ispitivanje poremećaja u funkciji endokrinih žlezda. Laboratorijske analize u detekciji hematoloških oboljenja. Biohemijski markeri u transplantaciji organa. Promene biohemijskih parametara u trudnoći. Biohemijski aspekti ishrane. Promene biohemijskih parametara u oboljenjima kostiju. Biohemijski parametri u procesu starenja.
5. Metodologija naučnog istraživanja Nauka i etika. Nauka i naučni metod. Problem i naučni problem. Hipoteza. Verifikacija hipoteze: naučno posmatranje i naučni eksperiment. Eksperimentalni dizajn. Opšta naučna metoda saznanja: metoda modelovanja i biološki modeli. Projekt naučnog istraživanja.Eksperimentalno istraživanje u laboratoriji: analiza primera. Eksperimentalno istraživanje na terenu: analiza primera. Kliničko istraživanje: kontrolisana klinička studija, analiza primera. Objavljivanje rezultata naučnog istraživanja: naučni, stručni i drugi članci. Objavljivanje rezultata naučnog istraživanja: sažetak, poster, usmeno izlaganje. Primeri. Vrednovanje naučnog rada: kritična ocena i scientometrijski pokazatelji. Greške i intelektualno nepoštenje u nauci. Magistarska i doktorska teza. Analiza kreativne komponente. Pisanje i prijava projekta.
6. Obrada podataka u medicinskoj biohemiji Izrada i odbrana jednog seminarskog rada.
PROGRAM NASTAVE ZA IZBORNE PREDMETE
1. Odabrana poglavlja imunohemije Regulatorni mehanizmi imunskih procesa, fiziološka povezanost imunskog sistema i ostalih bioloških sistema. Imunološka specifičnost i imunološko prepoznavanje. Teorijske osnove izolovanja i karakterizacije bakterijskih, virusnih, parazitskih, mikoidnih i tkivnih antigena. Prečišćavanje imunoglobulina IgG, IgM, IgA i IgE, imunoglobulinskih lanaca i fragmenta. Rekombinantna DNK tehnologija u imunologiji. Antigeni kao reagensi. Antitela kao reagensi: monoklonska i poliklonska. Imunohemijsko definisanje specifičnosti monoklonskog antitela. Merenje afiniteta reakcije antigen-antitelo. Testovi rakcije precipitacije u agar gelu (imunodifuzija, imunoelektroforeza, imunofiksacija, PAGE, izoelektrofokusiranje). Kvantitativne imunohemijske metode: radioimunološke analize (RIA), radioimunometrijski test (IRMA), nefelometrijske metode, turbidimetrijske metode, imunoeseji (ELISA, FPIA, EMIT, CEDIA, itd). Automatizacija imunoeseja.
2. Metode u molekularnoj biologiji Biosinteza nukleinskih kiselina: replikacija, transkripcija i translacija. Značaj enzima u biosintezi nukleinskih kiselina i njihova primena u metodama molekularne biologije. Osnovni principi tehnologije rekombinovane DNK. Restrikcioni enzimi. Hibridizacija nukleinskih kiselina. Kinetika hibridizacije. Probe: genomske, rekombinovane i sintetske. Vektori za kloniranje. Radioaktivno i neradioaktivno obeležavanje proba. Separacija oligonukleotida elektroforezom. Tehnike hibridizacije. Hibridizacija u rastvoru i na membranama. Dot blot tehnike. Nothern i Southern blotting tehnike. Tehnike detekcije hibrida. Tehnologije amplifikacije. PCR amplifikacija. Druge tehnike amplifikacije signala. Tehnike sekvencioniranja DNK. Primena metoda molekularne biologije u analizi uronenih grešaka metabolizma i ostalih genetskih markera pojedinih bolesti u humanom organizmu.
3. Klinička enzimologija Kinetika enzimskih reakcija. Alosterna regulacija enzima. Inhibicija enzimskih rekcija. Izoenzimi. Metode odrenivanja aktivnosti i koncentracije enzima. Metode separacije izoenzima i i izoformi enzima. Metode fenotipizacije i genotipizacije genetskog polimorfizma enzima. Enzimski profil u oboljenjima jetre, bilijarnog trakta, pankreasa, srca, mišića, kostiju, bubrega i prostate. Značaj enzima u poremećajima metaboličkih procesa u eritrocita. Značaj odrenivanja enzima u trudnoći. Lizozomalni enzimi. Enzimi kao tumorski markeri. Enzimi kao genetski markeri u populacionim studijama. Primena enzima u imunohemijskim reakcijama i u molekularnoj biologiji.
4. Laboratorijska hematologija Molekulske, ćelijske i imunološke osnove hematologije. Matične ćelije i poremećaji hematopoeze. Anemije. Maligniteti u hematologiji. Laboratorijske procedure u dijagnozi hematoloških poremećaja. Morfološke analize ćelija telesnih tečnosti u sklopu hematoloških ispitivanja. Hemostaza i tromboza. Specijalni testovi i hematološke procedure. Automatizacija u hematologiji i hemostazi. Kontrola kvaliteta u hematološkim laboratorijama.
5. Laboratorijska endokrinologija Analitičke metode za odrenivanje biogenih amina, peptidnih hormona, steroidnih hormona,njihovih metabolita i receptora u telesnim tečnostima. Uticaj preanalitičkih faktora na odrenivanje hormona. Laboratorijska dijagnostika poremećaja funkcije nadbubrežne žlezde. Laboratorijski testovi za ispitivanje hipotalamusne-hipofizne funkcije. Ispitivanje poremećaja funkcije tireoideje. Laboratorijski testovi za ispitivanje reproduktivnih hormona.
6. Biohemijska ispitivanja u prenatalnoj dijagnostici Funkcija fetalno-placentalno-decidualne jedinice. Promene koncentracija proteina, polipeptidnih (hCG, gonadotropin i placentalni laktogen) i steroidnih (progesteron i estrogeni) hormona u trudnoći. Procena zrelosti pluća fetusa. Rana dijagnostika defekta neuralne tube i Down-ovog sindroma. Izračunavanje rizika za pojavu pojedih oboljenja i oštećenja ploda. Analiza amnionske tečnosti. Odrenivanje AFP, hCG-b, nevezanog estriola, PAPP-a i DIA.
